بناهای تاریخی فرهنگی

بناهاي تاريخي ـ فرهنگي شهر مهردشت :

1.   مسجد جامع محله اردی: اين مسجد در مجاورت دروازه قديمي بنام اشترگلو واقع شده است و از نظر قدمت قابل توجه است و چند دهه گذشته در اين مسجد لوح گلي به خط كوفي يافت گرديده كه پس از قرائت آن قدمت بالغ بر 1000 سال نقل شده است.

 

2.   آسياب آبي: اين آسياب از بناهاي خشت و گل و در فاصله تقريبي 2 كيلومتري از محله اردي واقع شده است . اين آسياب از سه قسمت به نامهاي مردخانه يا نشيمن ، پاچال و مال بند تشكيل شده اند . آب قنات اردي پس از برخورد با چرخ پره در زير كوره به وسيله معبري به خارج از آسياب هدايت    مي شده كه آثار آن بخوبي قابل مشاهده است . براي حفظ امنيت آن ، اين بنا داراي برج ديده باني است كه در قسمت فوقاني درب ورودي آن واقع شده است . اين بنا بيش از 200 سال قدمت دارد و سازنده آن ميرزا اسدخان نام داشته است.

 

3.   مسجد حاج  جمال ، مسجد كوچكي است در بخش مياني محله اردي واقع شده است و داراي منبر و يك ستون مركزي و 14 رواق در اطراف حياط آن مي باشد .

 

4.   مسجد جامع قديم مهرآباد : اين مسجد داراي قدمت زيادي است بطوري كه بقاياي سر درها و قوسهاي آن مربوط به دوران ششم و هفتم است و متأسفانه بعلت واقع شدن در خارج از منطقه مسكوني و متروكه شدن بوسيله عوامل فرسايش درحال تخريب می باشد.. بقاياي گچ بري ها و نقش هاي جالبي از آن هنوز ديده مي شود .

 

5.   آرامگاه سردار اين بنا آرامگاه حاج علي اكبر مفخمي معروف به سردار است . و داراي پلان مستطيل شكل و مساحتي بالغ بر 250 متر مربع و از جنس خشت و گل و در بعضي ها قسمت ها از آجر مي باشد و قدمت آن مربوط به عهد قاجاريه است .

قسمت هاي شاخص و قابل توجه بنا صفه ها و گنبد آجري تركي كه بر پايه 8 ضلع قرار گرفته است ، مي باشد كه در زير آن اتاق مربع شكل همراه با گوشه سازي و تزيينات گچ بري مي باشد . اين بنا در محله مهرآباد تحت شماره 6309 به ثبت آثار ملي ايران رسيده است .

 

6.   قلعه حسن خان محله مهرآباد : اين قلعه با حصار گلي و چهار برج در چهار گوشه مي باشد . در داخل قلعه قسمت هاي مسكوني اهالي اين قلعه درحال تخريب می باشد. در بخش مركزي قلعه برج بلندي است كه در وسط قلعه احداث شده است و از چهار طبقه تشكيل شده است كه توسط پلكاني به هم مرتبط مي گردند در پشت بام اين برج 4 بادگير ديده مي شود كه در خنك كردن قسمت هاي پايين برج نقش داشته اند.

 

7.   امام زادگان سید احمد و سید محمود : از نوادگان امام موسی بن جعفر(ع) و برادر مي باشند و متأسفانه ساختمان قديمي آن كه مربوط به دوره صفويه بوده تخريب شده و به سبك جديد در محله مهرآباد نوسازي گرديده و هم اكنون مورد توجه و احترام خاص اهالي منطقه ميباشند .

 

8.   عمارت سردار محله مهرآباد:

قدمت اين بنا با توجه به سبك معماري آن مربوط به دوره قاجاريه است و از خشت و گل بصورت دو طبقه ساخته شده است . در حال حاضر بخش دو طبقه مسكوني ضلع جنوبي و محل نگهداري اسب و چهارپايان آن باقي مانده و مابقي درحال تخريب می باشد. متأسفانه بعلت بي توجهي آن قسمت از اين بنا كه از گچ بري ها و معماري جالب توجه برخوردار است در حال تخريب كامل است .

 

9.  حسينيه قديمي محله مهر آباد : اين بنا مربوط به دوره قاجاريه است . در ايام عاشوراي حسيني با سياه پوش كردن نخل در اين محل به عزاداري حسيني مي پردازند و در حال حاضر دوشنبه بازارنيز در آن تشكيل مي شود .

 

10.   قلعه دوست علي خان : قلعه متروك و مخروبه كه در حاشيه محله مهرآباد واقع شده واين بنا قبلاً داراي 4 برج ديده باني و حصار اطراف بوده كه در حال حاضر بخشي از ديوار و برج هاي آن باقي مانده و مابقي تخريب شده است .

 

۱۱-  عمارت باغ اسماعيل خاني : بنايي است ازخشت و گل داراي ايوان آجرفرش و سفه اي با سردر گچ كاري و دو نيمستون در طرفين سفه و دو اطاق در طرفين آن و همچنين داراي يك بادگير است كه  تا چند سال پيش در بالاي بادگير نيزبخش بسيار زيبا وجود داشته كه تخريب شده است . همچنين در منتهي اليه بنا محلي براي نگهداري گندم بوده است . قدمت بنا مربوط به عهد قاجاريه است .

 

12.   خانه اسماعيل خاني محله مهرآباد : اين بنا مربوط به عهد قاجاريه است . معماري اين بنا متأثر از فرهنگ اسلامي درونگرا است . داراي سردر جالب و هشتي ورودي است . در سمت راست هشتي به خلوت نشين منتهي مي گردد كه بناي مذكور دو طبقه است و در طبقه دوم يك اطاق نشيمن و ايوان با دو ستون گچ بري است . اين مجموعه از طريق دالاني به بناي اصلي خانه مرتبط مي گردد . بناي اصلي اين خانه در سه جبهه احداث شده كه متأسفانه جبهه شرق آن در بارندگي اخير بر اثر سيل گرفتگي تخريب شده است . هم اكنون اين ساختمان توسط شهرداري مهردشت تملك گرديده و شهرداري مهردشت قصد مرمت و تبدیل آن به مهمانسرای شهرداری را دارد.

 

13.   قلعه گبري (گوري) محله نصرت آباد: در مزرعه رشيد آباد واقع در غرب اين هسته ، قلعه متروكه اي مشاهده مي گردد كه اهالي معتقدند كه ساكنان اوليه كه تعداد آنها حدود 7 نفر بوده ، با مالك در ان قلعه زندگي مي كردندافراد مذكور  بعداً هسته كنوني نصرت آباد را بنا نمودند .

 

14.   مقبره بي بي محله نصرت آباد:نامبرده از سادات و مالكين اين هسته بوده است . بعلت مذهبي بودن اين مؤمنه امروز هم مقبره او مورد احترام است بطوري كه مردم  براي  آن نذورات دارند .

 

15.   منزل قديمي مرحوم حيدري محله نصرت آباد:اين بنا از جنس خشت و گل و مربوط به دوره قاجاريه است و از دو بخش قديمي و جديد تشكيل شده است بطوري كه بخش قديم آن در قلعه دروني و اوليه روستا و بخش جديد آن در قلعه بيرون و در دوره بعد بعلت گسترش روستا احداث شده است . اين دو بخش توسط يك دالان زير گذر از معبر كناري به هم متصل   شده اند .

اين بنا متأثر از فرهنگ اسلامي و ويژگيهاي جغرافيايي حاكم بر محيط ساخته شده است . درون گرايي و حياط مركزي از ويژگيهاي خاص آن است . از آنجايي كه روستاي نصرت آباد فاقد تكيه بوده است در بخش قديمي اين بنا سالن نسبتاً خوبي ساخته اند كه بنا به گفته اهالي در ايام محرم با دعوت روحانيون از اطراف ، مراسم روضه خواني و سوگواري در اين سالن برگزار مي گرديده است . متأسفانه بعلت متروكه ماندن اين بنا در حال تخريب است و لازم است نسبت به مرمت و احياء اين بنا اقدام شود .